Pożyczka na 6 czy 12 rat? Jak dobrać liczbę rat do domowego budżetu?

Krótszy okres spłaty, na przykład 6 rat, oznacza wyższą miesięczną ratę, ale niższy całkowity koszt pożyczki. Dłuższy okres, na przykład 12 rat, obniża obciążenie budżetu w danym miesiącu, jednak zwykle podnosi całkowitą kwotę do zapłaty. Wybór między tymi wariantami zależy nie tylko od wysokości dochodu, ale też od stabilności budżetu domowego i innych zobowiązań, które trzeba spłacać równolegle.

Co się zmienia, gdy wydłużasz okres spłaty pożyczki?

Wysokość raty i liczba rat są ze sobą ściśle powiązane. Im więcej rat, tym z reguły niższa wysokość pojedynczej płatności miesięcznej, ponieważ ta sama kwota kapitału rozkłada się na dłuższy czas. Jednocześnie wydłużenie okresu spłaty zwykle zwiększa sumę odsetek i innych kosztów naliczanych przez cały okres trwania umowy, co podnosi całkowitą kwotę do zapłaty.

Z tego powodu nie da się jednoznacznie wskazać, że 6 rat jest zawsze lepszym wyborem niż 12, albo odwrotnie. Odpowiedź zależy od tego, czy priorytetem jest niższe miesięczne obciążenie budżetu, czy możliwie najniższy całkowity koszt zobowiązania.

Jak policzyć, czy rata mieści się w budżecie domowym?

Zanim wybierzesz liczbę rat, warto sprawdzić, jaką część miesięcznego dochodu netto pochłoną wszystkie zobowiązania łącznie, nie tylko nowa pożyczka. Powszechnie stosowaną zasadą ostrożnościową jest utrzymywanie łącznych rat kredytów i pożyczek na poziomie nieprzekraczającym około 30 do 40% miesięcznych dochodów netto gospodarstwa domowego. To orientacyjny próg bezpieczeństwa, a nie sztywna norma prawna, jednak wiele instytucji finansowych stosuje zbliżone założenia przy ocenie zdolności kredytowej klienta.

Praktyczny sposób sprawdzenia, czy dana rata jest bezpieczna, wygląda następująco:

1. - Zsumuj wszystkie miesięczne dochody netto w gospodarstwie domowym.

2. - Odejmij stałe koszty życia: czynsz, media, żywność, transport i inne powtarzające się wydatki.

3. - Odejmij raty obecnych zobowiązań, które będziesz spłacać równolegle z nową pożyczką.

4. - Sprawdź, czy kwota, jaka zostaje, wystarczy na wybraną ratę z zapasem na nieprzewidziane wydatki.

Kiedy warto wybrać krótszy okres spłaty, na przykład 6 rat?

Krótszy okres spłaty sprawdza się, gdy dochód pozwala na wyższą miesięczną ratę bez nadwyrężania budżetu, a priorytetem jest ograniczenie całkowitego kosztu pożyczki. Krótszy harmonogram oznacza też szybsze zamknięcie zobowiązania, co bywa istotne dla osób planujących w najbliższym czasie zaciągnięcie kolejnego kredytu, na przykład hipotecznego, gdzie każde czynne zobowiązanie obniża dostępną zdolność kredytową.

Kiedy dłuższy okres spłaty, na przykład 12 rat, bywa lepszym rozwiązaniem?

Dłuższy okres spłaty ma sens, gdy miesięczny budżet jest napięty, a wyższa rata realnie ograniczyłaby środki na bieżące wydatki. Niższa rata zmniejsza też ryzyko opóźnienia w płatności w miesiącach z dodatkowymi kosztami, na przykład sezonowymi wydatkami czy nieprzewidzianą naprawą. Trzeba jednak liczyć się z tym, że całkowity koszt pożyczki przy 12 ratach będzie zwykle wyższy niż przy 6, nawet jeśli wnioskowana kwota kapitału jest identyczna.

​

Jak RRSO pomaga porównać koszt pożyczki przy różnej liczbie rat?

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania, czyli RRSO, pozwala zestawić koszt finansowania w ujęciu procentowym, jednak najlepiej sprawdza się przy porównywaniu podobnych ofert, o zbliżonej kwocie i okresie spłaty. Przy zestawianiu wariantu na 6 i na 12 rat warto patrzeć nie tylko na RRSO, ale przede wszystkim na całkowitą kwotę do zapłaty, ponieważ to ona pokazuje, ile faktycznie oddasz pożyczkodawcy do końca trwania umowy. Więcej o tym, dlaczego samo RRSO nie zawsze pokazuje pełny obraz kosztu, znajdziesz w artykule Jak działa RRSO w pożyczkach.

Czy liczbę rat można zmienić już po podpisaniu umowy?

Zależy to od warunków konkretnej umowy i polityki pożyczkodawcy. Część firm dopuszcza zmianę harmonogramu spłaty, na przykład wydłużenie okresu w trudniejszym miesiącu, ale zwykle wiąże się to z dodatkowymi formalnościami i może wpłynąć na całkowity koszt zobowiązania. Zanim podpiszesz umowę, warto sprawdzić, czy i na jakich warunkach dopuszcza ona zmianę liczby rat w trakcie spłaty.

Co jeszcze, poza liczbą rat, wpływa na wysokość miesięcznego obciążenia?

Sama liczba rat to nie jedyny czynnik kształtujący wysokość miesięcznej płatności. Na finalną ratę wpływają też:

• - wysokość prowizji i innych opłat doliczanych do finansowanej kwoty,

• - rodzaj rat, równe albo malejące, jeśli pożyczkodawca daje taki wybór,

• - oprocentowanie nominalne pożyczki,

• - ewentualne koszty usług dodatkowych, jeśli są niezbędne do uzyskania finansowania.

Dlatego przy wyborze między wariantem na 6 a na 12 rat warto porównać nie tylko samą liczbę płatności, ale cały przykład reprezentatywny danej oferty, zawierający kwotę raty, RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty.

Jak dopasować liczbę rat do własnej sytuacji finansowej?

Decyzja o liczbie rat powinna wynikać z realnej analizy budżetu, a nie z chęci uzyskania możliwie najniższej raty za wszelką cenę. Przed wyborem warto zadać sobie kilka pytań:

• - Czy dochód w najbliższych miesiącach jest stabilny, czy mogą pojawić się przerwy lub obniżki?

• - Czy w tym samym czasie spłacasz już inne zobowiązania, które łącznie z nową ratą mogą przeciążyć budżet?

• - Czy zależy Ci bardziej na możliwie niskim całkowitym koszcie, czy na komfortowej, niskiej racie miesięcznej?

• - Czy planujesz w najbliższym czasie inne większe zobowiązanie, na przykład kredyt hipoteczny, gdzie krótszy okres spłaty obecnej pożyczki może pomóc w ocenie zdolności kredytowej?

Redakcja ratunkowe-finanse.pl porównuje oferty pożyczek pozabankowych pod kątem dostępnej liczby rat, RRSO i przejrzystości harmonogramu spłaty. Zanim zdecydujesz się na konkretny wariant, warto zestawić kilka propozycji z działu porównań i sprawdzić, jak różni pożyczkodawcy przedstawiają przykład reprezentatywny dla wybranej przez Ciebie kwoty i liczby rat.

Najczęściej zadawane pytania o liczbę rat pożyczki

Czy pożyczka na 12 rat zawsze jest droższa niż na 6 rat?

Zwykle tak, ponieważ dłuższy okres spłaty oznacza więcej naliczonych odsetek i innych kosztów rozłożonych w czasie. Ostateczna różnica zależy jednak od konkretnej oferty i jej konstrukcji kosztowej.

Jaka część dochodu powinna maksymalnie przypadać na ratę pożyczki?

Powszechnie przyjmowaną granicą bezpieczeństwa jest około 30 do 40% miesięcznych dochodów netto na łączne raty wszystkich zobowiązań, choć nie jest to sztywna norma prawna, a jedynie orientacyjna zasada ostrożnościowa.

Czy krótszy okres spłaty zwiększa szansę na pozytywną decyzję pożyczkową?

Niekoniecznie, ponieważ krótszy okres oznacza wyższą ratę, co może obniżyć relację dochodu do zobowiązań ocenianą przez pożyczkodawcę. To dłuższy okres, z niższą ratą, częściej ułatwia uzyskanie pozytywnej decyzji, choć podnosi całkowity koszt.

Czy można spłacić pożyczkę na 12 rat wcześniej, jeśli sytuacja finansowa się poprawi?

Tak, konsument ma prawo do wcześniejszej spłaty całości lub części pożyczki będącej kredytem konsumenckim, co pozwala ograniczyć część kosztów odsetkowych naliczanych za pozostały okres.

Czy liczba dostępnych wariantów rat jest taka sama u każdego pożyczkodawcy?

Nie. Dostępna liczba rat zależy od oferty konkretnej instytucji finansowej i bywa różna w zależności od wnioskowanej kwoty pożyczki.

Źródła

• - Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity, ISAP), prawo do wcześniejszej spłaty

• - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, materiały o kosztach kredytu konsumenckiego i RRSO